Borstvoeding - de voorbereiding

Waarom enige voorbereiding op het geven van borstvoeding?

Het lijkt allemaal zo mooi, zo gewoon en een natuurlijk vervolg van de zwangerschap: een baby aan de borst. Veel vrouwen echter hebben tegen de tijd dat zij zelf hun eerste kind krijgen nog nooit een baby aan de borst gezien. En dan geldt, om te weten hoe je borstvoeding moet geven, moet je eerst iemand anders hebben zien voeden. 

Is borstvoeding dan niet iets natuurlijks? 

Ja, borstvoeding is net als een zwangerschap het meest natuurlijke wat de natuur kent. Bij iedere zojuist bevallen vrouw gaan beide borsten melk maken, ook als jij geen borstvoeding wil geven. En bijna iedere pasgeboren baby heeft de juiste aangeboren reflexen die gericht zijn op het zoeken van de borst (zoekreflex), het in de mond nemen van de tepel en tepelhof (hapreflex) en het drinken uit de borst (de zuigreflex). 

Is borstvoeding geven aangeleerd?

Borstvoeding geven is ook een soort uiting van sociaal gedrag. Het is bekend dat sociaal gedrag moet worden aangeleerd. Als men iemand borstvoeding ziet geven, zal men zelf ook sneller bereid zijn om borstvoeding te gaan geven. En in onze omgeving zien vrouwen dat de laatste jaren steeds minder. Een zo juist bevallen vrouw weet van nature niet hoe ze een baby aan de borst moet laten drinken. Borstvoeding geven moet je dus leren. In het ideale geval is het zo dat thuis de verloskundige en/of kraamhulp en in het ziekenhuis de verpleegkundige je helpt bij die eerste schuchtere pogingen je kind aan de borst te laten drinken. Maar dat lukt niet altijd, goed of minder goed om wat voor redenen dan ook. Maar als je jezelf tijdens jouw zwangerschap zo goed mogelijk hebt voorbereid op het borstvoeden, dan kan jouw kennis er samen met de hulp van de kraamhulp e.a. toe bijdragen dat jij jouw baby met veel succes en misschien nog wel met veel meer plezier borstvoeding kunt geven. 

Voorbereiden? Hoe het beste te doen.

Tegenwoordig zijn er allerlei cursussen, voorlichting- en informatiebijeenkomsten van lactatiekundigen en borstvoedingorganisaties. Ook zijn er vele goede boeken over borstvoeding te koop of bij de bibliotheek te verkrijgen of lees bijv. de folders van de VBN (=De vereniging Borstvoeding Natuurlijk) of de LLL (= La Leche League). De vereniging Borstvoeding Natuurlijk organiseert in het hele land bijeenkomsten over borstvoeding en borstvoeding geven, die je kunt bezoeken tijdens de zwangerschap of als je al borstvoeding geeft. Via het landelijke nummer kun je informeren naar de dichtstbijzijnde contactpersoon van VBN: 0343 - 576626 

Zo juist bevallen.

Als je net bevallen bent en je dat kleine wereldwondertje op je buik krijgt kan je vele onzekere gevoelens hebben. Jullie moeten uiteraard aan elkaar wennen en ook voor je partner veranderd er veel en zal hij moeten wennen aan zo'n nieuw mensje erbij. Een pasgeboren baby lijkt toch wel erg klein en zal daardoor vele vragen bij jullie oproepen of je dat wel allemaal goed gaat doen. Het is tenslotte een hele verantwoordelijkheid die op jullie af komt; de verzorging en de voedingen en later de opvoeding.
Het is fijn als je weet waar je op kunt letten bij je baby. De kraamverzorgster en de verloskundige houden in je kraamtijd het wel en wee van jullie kind goed in de gaten. Je wordt dus echt niet aan je lot over gelaten. Alleen in de avonduren is er meestal geen hulp (misschien soms een moeder of een ervaren vriendin) en zijn jullie dus samen met de baby alleen. Dit kan je wel wat onzeker maken. Daarom hier enige tips om de onzekerheid of jullie baby wel genoeg voeding krijgt te laten verdwijnen:

Wanneer krijgt je baby genoeg voeding?

De eerste ongeveer 24 uur heeft de baby een reflex om te zuigen, dit zorgt ervoor dat je baby het zo belangrijke colostrum (= de eerste borstvoeding na de bevalling) krijgt. Dit bevat hoge concentraties antistoffen. Na deze eerste 24 uur zal een aantal baby's hier lekker mee door gaan omdat ze die zuigbehoefte behouden, een aantal echter niet omdat de hongerprikkel ontbreekt. Dit komt omdat pasgeborenen hun reservevoorraad voeding (babyvet) die ze bij zich hebben eerst opmaken en daarom geen echte honger hebben. Dit is dan ook de reden waarom pasgeboren baby's de eerste week afvallen. Geen reden om te wanhopen dus want na een dag of 5 gaat je baby een punt voorbij en komt de hongerprikkel en zal dan goed aan de borst gaan. In de eerste dagen drinkt de baby kleine beetjes. Iedere keer nadat je de borst hebt gegeven zal de hoeveelheid moedermelk toenemen. De baby zal dan ook steeds meer natte en vieze luiers gaan produceren. Na ruim een week zullen dat er ongeveer 4 tot 6 per dag zijn en steeds vaker ontlasting hebben en gaat je baby groeien met een gemiddelde van 100 tot 200 gram per week. De borstvoeding is dan op gang. De eerste dagen zal de baby zwarte ontlasting hebben. Dat is meconium dat zich de laatste weken van de zwangerschap ophoopt in de darmen (vrnl. huidcellen dat door het drinken van het vruchtwater binnen komt). Door het drinken van moedermelk raakt je baby dit snel kwijt. Na een paar dagen is de ontlasting geel geworden en is de normale borstvoedingspoep: geel, zacht, mosterdachtig.

Hoe kun je helpen als je partner borstvoeding geeft?

De baby ligt zo naar je partner toe gedraaid dat ze buik tegen buik komen te liggen. Hoofdje, nek en ruggetje liggen in n lijn en het hoofdje ligt iets naar achteren gebogen. Als de baby bloot zou zijn, zou je het naveltje niet kunnen zien! Zorg dat je vrouw lekker ligt eventueel dmv. voldoende kussens. Een ontspannen houding is belangrijk tijdens het voeden. Geef haar voldoende te drinken tijdens het voeden. 
Je partner pakt haar borst vast, vingers onder en duim boven en raakt met de tepel het mondje van de baby aan en jullie baby zal gaan 'zoeken', en zijn mond wijd open doen. Hij neemt vervolgens een grote 'hap' van de borst, de lipjes krullen er omheen en de wangetjes zijn bol. 
Als jullie baby begint te zuigen maakt hij eerst korte zuigbewegingen en als de melk dan gaat stromen zal hij langzamer gaan zuigen en hoor je hem ook slikken. Soms zie je zelfs het oortje van de baby bewegen, dit is een kauwbeweging, eigenlijk kauwt je baby de voeding eruit. Geef je partner tijdens het voeden ook jouw aandacht: door jouw steun en support zal haar vertrouwen alleen maar groeien.
Het aanzuigen kan de eerste dagen een gevoelig, pijnlijk schrijnend gevoel geven, dit omdat je tepels zullen moeten wennen aan de kracht waarmee je baby de tepel vastzuigt en deze daardoor uitgerekt wordt. Maar borstvoeding hoort geen pijn te doen, het is dus belangrijk meteen goed aan te leggen en zorg ervoor dat je baby niet gaat sabbelen aan de borst. Druk na het voeden wat voeding uit je borst en smeer het uit over je tepels en laat het goed aan de buitenlucht drogen, borstvoeding heeft namelijk een beschermend effect.
Je partner kan ook last hebben van naween. Dit kan door het zuigen aan de borst ontstaan of worden versterkt. Hormonen die vrij komen tijdens de borstvoeding laten de baarmoeder samen trekken. Dit kan behoorlijk pijnlijk zijn maar is gelukkig gemiddeld met een dag of 2 -3 wel weer over. Door het beter samentrekken van de baarmoeder zal het bloedverlies snel verminderen.

Nog enkele tips om de borstvoeding te bevorderen:

• Stel haar gerust als het niet meteen lukt, zowel moeder als baby moeten het nog leren en het is niet erg als de baby pas na een paar pogingen goed aan de borst ligt. Er is de eerste week nog tijd genoeg om het voeden samen aan te leren.

• Voeden doe je in een rustige omgeving, neem dus bezoek mee naar beneden als er gevoed moet worden; niets is zo vervelend als je baby aan te moeten leggen terwijl er veel mensen om het bed zitten. Je kunt aangeven dat de baby afgeleid wordt als er veel gepraat wordt tijdens het voeden, trouwens je hoeft je niet te verantwoorden waarom je liever hebt dat er rustig gevoed moet worden.

• Een gezonde op tijd geboren baby met een normaal gewicht heeft geen bijvoeding nodig. Wordt dit wel geadviseerd vraag dan wat daarvoor de reden is.

• Moet er onverhoopt toch bij gevoed moeten worden, dan heeft afgekolfde moedermelk de voorkeur. Kolven kun je huren via de lactatiekundige praktijk, thuiszorgorganisatie of via sommige drogisten. Ook 's avonds of in het weekend kun je daar meestal wel terecht.

• Help je partner als jullie de baby door onverwachte medische omstandigheden tijdelijk moeten bijvoeden. Laat haar zeker merken dat je het volste vertrouwen hebt in haar mogelijkheden om borstvoeding te kunnen blijven geven.

• Mocht het aanleggen in het begin gevoelig zijn, koel de tepel van tevoren even met een ijsklontje.

• De eerste weken drinkt een baby meestal niet op vastgestelde tijden. Wordt hier niet onzeker door als de baby eerder komt. Het is goed dat de baby gevoed wordt als hij wakker wordt. Het kan je kind veel troost geven als hij even aan de borst genomen wordt.

• Soms volgen baby's het patroon van het zogenaamde 'clustervoeden'. Ze komen een paar uur heel vaak om te drinken en slapen daarna wat langere tijd aaneen. Dit is in het begin normaal en geen teken dat je partner te weinig voeding zou hebben.

• Soms voelen aanstaande moeders zich wel eens 'schuldig' als ze voor de borstvoeding gaan kiezen. Het is toch ook leuk als de partner eens een flesje kan geven? Maar als partner kun je veel andere dingen doen: verschonen, troosten, badderen en jullie baby heerlijk knuffelen!

• Ook zien sommige aanstaande moeders er soms tegenop dat ze 'alles' zelf moeten doen. Vergeet niet dat voor jullie baby borstvoeding de beste start is die je hem maar mee kunt meegeven. Het is speciaal gemaakt voor jullie baby. Het is licht verteerbaar, bevat antistoffen tegen ziektes, is altijd kant-en-klaar en op de goede temperatuur.