Lifestyle

Wat moet ik eten tijdens de borstvoeding?

Of moet je afvragen hoeveel moet ik eten als ik borstvoeding geeft? Borstvoeding geven zorgt er voor dat je lichaam meer energie gebruikt dan voorheen. Voor een gedeelte zal die energie gehaald worden uit de vetreserves die je tijdens de zwangerschap extra hebt aangelegd. Als je eet naar de behoefte die je voelt zul je waarschijnlijk meer eten dan gewoonlijk. Op deze manier krijg je voldoende calorieën voor de aanmaak van jouw borstvoeding binnen. Als je gezond en gevarieerd eet heb je geen extra vitamines nodig.

Hoeveel moet je drinken?

Hetzelfde geldt voor het drinken. Het is niet nodig om heel veel te drinken om genoeg melk aan te maken. Je behoefte aan vocht zal in de eerste maanden wat groter zijn. Als je naar behoefte drinkt als je dorst krijgt zul je genoeg vocht binnenkrijgen. Ben jij iemand die gemakkelijk vergeet te drinken, zet dan voor iedere borstvoeding genoeg drinken klaar. Het is niet nodig om meer melk te gaan drinken als je borstvoeding geeft.

Darmkrampjes

In hoeverre dat wat je eet invloed heeft op het ontstaan van darmkrampjes is niet zo goed bekend De ervaring leert echter dat veel vrouwen merken dat hun baby kramp krijgt als ze bijvoorbeeld uien of citrusvruchten (sinaasappels, mandarijnen etc.) eten. Het is daarentegen nooit echt aangetoond. Zeker is wel dat de eerste drie maanden de darmpjes nog onrijp zijn en nog onwillekeurig kunnen samentrekken wat darmkrampjes kan veroorzaken maar ook dat de darmpjes tijd nodig hebben om te wennen aan eten. Borstvoedende vrouwen denken vaak dat het ligt aan datgene wat ze eten maar dat hoeft dus niet altijd zo te zijn Wat extra aandacht hiervoor kan geen kwaad.

Uiteraard komen er wel kenmerkende gedeeltes van hetgeen de moeder eet via haar bloed in haar borstvoeding terecht en kan het dus voor komen dat de baby daar op gaat reageren. Ook kunnen er bepaalde eiwitsporen uit het eten van de moeder in de melk terecht komen, waarop de baby allergisch zou kunnen reageren. (de bekendste van deze is vast de koemelkallergie)

Daarom het volgende; De eerste weken doe je rustig aan met wat je eet. Eet gematigd en probeer voorzichtig bepaalde voedingsmiddelen uit. Waarschijnlijk gaat het meestal redelijk goed, maar soms ook niet. Als het niet goed gaat dan laat je het nog een tijdje weg Probeer het dan weer als je baby ouder is dan drie maanden. Na die tijd zullen er nog maar weinig baby's zijn die met darmkrampjes zullen reageren op bepaalde etenswaren zoals citrusvruchten, uien en prei. Eet in ieder geval de eerste drie maanden geen maaltijden van de afhaalchinees. Daar zit namelijk vetsin in om het eten vers te houden en daar blijken de meeste pasgeboren dus echt niet tegen te kunnen.
Als er sprake is van een echte allergische reactie, is het verstandig om langer te wachten met het weer opnieuw introduceren van die betreffende voedingsmiddelen en misschien is het dan ook verstandig je huisarts te consulteren. 

Alcohol en borstvoeding?

Een heel matig gebruik van alcohol kan na de eerste weken voor een gezonde baby nog niet zoveel kwaad. Bij een pasgeboren baby werkt de lever nog niet helemaal optimaal en kan de alcohol die hij via de borstvoeding binnenkrijgt nog niet goed worden afgebroken en dus zo onverwerkt worden uitgescheiden. Als je alcohol drinkt terwijl je een lege maag hebt, wordt er na 30-60 minuten de hoogste concentratie alcohol in de melk aangetroffen. Als je een volle maag hebt, is dat na 60-90 minuten. Daarna zal de alcohol weer worden opgenomen in de bloedbaan. Hiermee kun je dan bij de voedingstijd eventueel rekening houden.

Hoe lang het duurt voor de alcohol uit jouw borstvoeding is verdwenen hangt af van de gebruikte hoeveelheid, jouw stofwisselingssnelheid of de alcohol voor of na een maaltijd is genuttigd en de conditie van je lever. Het is meer een kwestie van een aantal uren dan van een hele nacht. Dat wil zeggen dat je na een avondvoeding eventueel wat alcohol zou kunnen drinken als je baby geen nachtvoeding krijgt. Als je veel hebt gedronken kun je eventueel een voeding afkolven (op of vlak voor de voedingstijd) en weggooien. De baby geef je dan evt. eerder afgekolfde melk. 

Baby's vinden melk met alcohol minder lekker, ze zullen er daarom minder van drinken. Maar ook de toeschietreflex zal hierdoor minder goed werken met als gevolg dat je baby minder goed kan groeien of minder tevreden zal zijn na een voeding.

Volgens het bureau Alcohol Voorlichtingsplan is veilig drinken: maximaal een paar keer per week een paar (2) glazen per dag. Als men zich aan de normale glasmaten houdt voor bier, wijn en sterke drank dan maakt het niet uit wat men drinkt.

Bij een geregeld sociaal drinken (dat is dus meer dan twee glazen op een dag) kan de motorische ontwikkeling van jouw kind gaan achterlopen.

Tenslotte: als een moeder teveel drinkt kan ze waarschijnlijk ook minder goed voor haar baby zorgen. Ze mag de baby na ruim alcoholgebruik niet bij zich in bed laten slapen. Als een baby na het drinken van moedermelk met een hoog alcoholpercentage te slaperig wordt neemt de kans op wiegendood fors toe.

Samengevat:

• Zelfs bij matig drinken (niet meer dan enkele keren per week een of twee glazen alcohol per dag) zijn de voordelen van borstvoeding groter dan de risico's van het alcoholgebruik.
• Regelmatig overmatig alcoholgebruik is niet te combineren met borstvoeding!
• Na het gebruik van alcohol kan de baby niet bij de moeder in bed slapen!

Mijn baby krijgt al tandjes? Moet ik nu stoppen?

Rond de zes maanden beginnen baby's vaak tandjes te krijgen, bij sommige gebeurt dit wat eerder, bij andere wat later. Vaak wordt dan gezegd dat dit wel het goede moment is om met de borstvoeding te stoppen want ze zullen dan wel gaan bijten. Niet zo'n prettig idee. Maar is dit wel echt zo? Meestal is dit niet echt een probleem met het geven van borstvoeding. Een baby doet immers zijn mond wijd open en bijt niet echt de melk uit de borst zoals het lijkt, maar drinkt het door met zijn onderkaak en zijn tong de voor- raadholtes die achter de tepelhof liggen leeg te melken. De tong ligt over de onderkaak heen, dus eventuele tandjes die daar doorkomen worden er door bedekt.

Wel kan het zijn dat een baby die last heeft van doorkomende tandjes even zijn tanden in de borst wil zetten. Je kunt de baby dit afleren door hem van de borst te halen, een heel klein simpel tikje op de neus te geven en rustig te vertellen dat hij niet mag bijten en de voeding te stoppen. Je kunt na enige tijd de borst weer aanbieden, als de hele episode vergeten is. Bijvoorbeeld een half uur later. Meestal blijft het bijten dan beperkt tot een paar keer.

Als het niet zo snel overgaat kun je gaan observeren wanneer de baby bijt. Doet hij het aan het begin van de voeding? Of juist aan het eind? Aangezien een baby niet kan bijten of geen melk meer uit de borst komt. Dus: als de borst (bijna) leeggedronken is, maar ook en drinken tegelijk, zal hij eerder gaan bijten als er weinig als de toeschietreflex nog niet is opgetreden. Door goed op te letten kun je zien wanneer hij van plan is te gaan bijten. Hij trekt zijn tong dan terug, zodat zijn tanden vrijkomen. Door de baby op tijd van de borst te halen kun je het bijten voorkomen en hem weer leren dat bijten ongewenst is. 

Bij sommige grotere baby's heeft bijten een andere oorzaak. Ze worden in hun gewicht zwaarder en gaan daardoor onwillekeurig aan de borst 'hangen'. Om te voorkomen dat ze wegglippen klemmen ze hun kaken om de borst. Het helpt dan om een extra steun te nemen bij het voeden. Bijvoorbeeld je arm op een armleuning of een kussentje onder je baby. 

Wanneer te beginnen met ander eten naast borstvoeding? 

Een gezonde baby heeft meer dan voldoende aan borstvoeding tot een maand of zes. Je zou wel eerder kunnen beginnen maar is niet echt aan te raden met het oog op het nogal onrijpe spijsverteringskanaal tot je baby ongeveer een half jaar oud is. Hierna is het spijsverteringskanaal voldoende uitgerijpt om ander voedsel dan moedermelk te kunnen verwerken. Zeker als er allergieën in de familie zijn is het verstandig om pas na een half jaar met vast voedsel te beginnen. 

De grens van een half jaar is natuurlijk een grijs gebied. Sommige kinderen hebben al gewoon eerder behoefte aan iets erbij en andere kinderen willen ook met zes maanden alleen nog maar borstvoeding. 
Vaak wordt wel beweerd dat als baby's hun tandjes krijgen zij toe zouden zijn aan vast voedsel. De leeftijd waarop baby's hun eerste tandjes krijgen loopt zo uiteen dat dit geen goede maatstaf blijkt te zijn. Er zijn af en toe zelfs baby's die al geboren worden met een of meerdere tandjes terwijl andere baby's hun eerste tandje pas krijgen na een maand of acht negen. Tandjes zijn dus geen teken dat je baby aan ander voedsel toe is. 

Kijk liever naar je kind 

De meeste baby's geven zelf wel aan wanneer ze aan ander voedsel toe zijn. Ze kijken dan heel geïnteresseerd toe als jullie anders eten dan zij en beginnen dan van zelf kauwbewegingen te maken en pakken als ze de kans krijgen het eten van jullie bord. 
Als je jouw baby af en toe bij de maaltijden betrekt en soms de kans geeft om mee te doen, zal hij zelf wel aangeven wanneer hij aan ander voedsel toe is. Sommige baby's geven er de voorkeur aan om met een lepeltje gevoed te worden, andere baby's eten liever zelf. Ook de samenstelling of de vorm van het eten kan nogal vaak verschillen. Sommigen hebben liever gepureerd voedsel anderen willen graag een stukje brood knabbelen; ook hier verschillen de smaken. 

Het is wel verstandig te kijken hoe je baby reageert op ander voedsel. Als je baby last krijgt van verstoppingen of juist diarree krijgt! Als voedsel onverteerd in de luier wordt terug gevonden! Dan kun je beter nog maar even wachten met het geven van ander voedsel. Ook is het verstandig om te letten op allergische reacties zoals bv. eczeem, extreme snotterigheid of vlekjes op de huid. 

Bij warm weer extra vocht?

Als het warm weer is hoef je in principe geen extra water te geven.Onderzoek in de tropen heeft uitgewezen dat een baby zijn vochthuishouding het beste op peil houdt met de borstvoeding. Het is echter wel van belang dat je jouw baby voedt wanneer hij er om vraagt. Bij warm weer zal je baby vaker om de borst vragen.

Is opvolgmelk nodig?

Rond de zes maanden zal je baby dus waarschijnlijk langzaamaan beginnen met vast voedsel. Rond die tijd loop je misschien tegen folders aan die je vertellen dat je baby opvolgmelk nodig heeft. Je zult je dan wellicht afvragen: "Is dat zo? Heeft mijn kindje ook die opvolgmelk nodig?"

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zegt dat borstgevoede kinderen geen opvolgmelk nodig hebben. Ook na zes maanden blijft borstvoeding echt de beste voeding voor baby's. Ook pap hoeft niet van opvolgmelk gemaakt te worden. Je kunt zelfs afgekolfde borstvoeding gebruiken om hier pap mee te maken (dat bindt echter niet zo goed), of water, of vruchtensap. Je kunt er ook voor kiezen om geen pap te geven. Immers de reden dat rond 6 maanden met vast voedsel gestart gaat worden is dat de baby wat extra ijzer nodig gaat hebben. Dat kan door groenten, fruit en vlees te geven; kortom door de baby zoetjes aan met de pot mee te laten eten (gepureerd).

Waarom wordt me dan verteld dat ik mijn kind opvolgmelk moet geven?

In Nederland is sinds 1994 de Warenwet Zuigelingenvoeding van kracht. In deze wet zijn een aantal internationaal opgestelde regels voor reclame over zuigelingenvoeding (de WHO-code) vastgelegd. In tegenstelling tot de WHO-code worden er in de Nederlandse Warenwet Zuigelingenvoeding geen beperkingen opgelegd aan reclame voor opvolgmelk (echter wel voor zuigelingenvoeding). Van zuigelingenvoeding voor baby's onder de 6 maanden mag niet gezegd worden dat het 'de beste melk' is. Van opvolgmelk mag dat wel ondanks dat het niet waar is. Opvolgmelk biedt geen enkel voordeel boven moedermelk en heeft als groot nadeel dat het geen enkele beschermende stoffen bevat. 
Sinds deze wet van kracht is wordt er helaas erg veel reclame gemaakt voor de opvolgmelk. De reclame is niet alleen gericht op ouders maar ook op mensen die werken in de gezondheidszorg.

Pijnlijke tepels: Heb ik een schimmelinfectie? 

Over het algemeen zijn pijnlijke tepels het gevolg van het verkeerd aanleggen. Als je jouw baby goed aan legt heeft de baby een flink stuk van de tepelhof in zijn mond. De tepel zelf komt dan achter in het mondje van de baby te liggen, tegen het zachte gehemelte aan. Dit doet dus geen pijn. Als je baby niet goed is aangelegd en je baby neemt alleen de tepel in zijn mond, kan de tepel tegen het voorste gehemelte van de baby schuren en beschadigen. Pijnlijke tepels kunnen dan het gevolg zijn.

Soms hebt je toch pijnlijke tepels terwijl je jouw baby toch goed hebt aangelegd. De normale maatregelen tegen beschadigde tepels: goed aanleggen, af en toe van houding veranderen, je tepels insmeren met borstvoeding en goed laten drogen aan de buitenlucht. Helpt dit niet meer dan kan men denken aan een schimmelinfectie.

Schimmelinfectie? Als je één of meer van de volgende kenmerken hebt is er mogelijk sprake van een schimmelinfectie:

• rode geïrriteerde zere tepels
• beschadiging van de tepel
• een wittige nattige glans op de tepels
• witte stippen in de huidplooien van de tepel
• kloven op de overgang van tepel naar tepelhof die maar niet willen genezen
• stekende pijn in de borst, vooral tijdens en na het voeden
• en soms geen uiterlijke kenmerken

Bij een schimmelinfectie kunnen alleen de tepels aangetast zijn, maar ook de melkkanaaltjes in de borst kunnen geïnfecteerd zijn. Aangezien de baby met zijn mond in direct contact staat met de tepel kan ook het mondje van je baby schimmel vertonen (spruw):

• geïrriteerde slijmvliezen in mond en keelholte, waarbij vaak witte stippen te zien zijn.
• het kind gedraagt zich anders, bijvoorbeeld onrustig, slaapt korter.
• borstweigerend, herhaaldelijk de borst loslaten 
• parelmoerachtige lippen
• klikkend geluid tijdens het drinken
• luieruitslag

Hoe komt dit?

Een schimmelinfectie aan je tepels wordt over het algemeen veroorzaakt door een gist, de Candida Albicans. Deze gist is normaal gesproken in rustende vorm in jouw lichaam aanwezig in het maagdarmkanaal en in het baringskanaal. Echter soms ontstaat er een overvloed aan deze gistcellen en ontstaat er daardoor een ontstekingsreactie. Oorzaken hiervoor kunnen zijn:

• Verminderde weerstand of stress
• Zwangerschap en/of bevalling
• verstoorde of onevenwichtige suikerhuishouding: 
  o diabetes mellitus; 
  o verkeerde voeding (te rijk aan suiker en/of geraffineerde producten, alcohol);
• antibiotica
• hormoonpreparaten (waaronder ook de pil)

Ook besmetting kan een oorzaak zijn. Moeder en baby kunnen elkaar over en weer besmetten. De moeder kan zichzelf besmetten als ze al een vaginale schimmelinfectie bij zich heeft of de partner kan de schimmelinfectie bij zich dragen en overdragen.

Wat er aan te doen?

Medicatie
Als je hiervoor naar je huisarts gaat zal die een schimmeldodend middel voorschrijven. Het is belangrijk dat zowel jij als je baby behandeld wordt omdat jullie elkaar over en weer kunnen besmetten. Ook als een van jullie geen schimmelinfectie lijkt te hebben is dit te prefereren. Bij jou zal de behandeling moeten doorgaan tot een week tien dagen nadat de pijn is verdwenen. Als de schimmelinfectie erg hardnekkig is of als je last hebt van ernstige pijn in je borst kan je huisarts ook een sterker middel voorschrijven. Voor de tepels adviseren wij om Daktarin(r) crème of een gelijkwaardig product te gebruiken en dit na de voeding op de tepels te smeren. Je hoeft je tepels niet te wassen voor de volgende voeding. Voor de baby is de gel-versie beter. Dit blijft beter aan het slijmvlies plakken.

Hygiëne
De Candida Albicans is een sterke gist die in verschillende omgevingen nogal gemakkelijk kan overleven. Daarom is het belangrijk om goed op de hygiëne te letten en zoveel mogelijk besmettingsbronnen schoon te maken, te houden of te vermijden. Dus:

• vaak je handen wassen, met name altijd voor en na de voeding en altijd na het verschonen van de luier.
• na de voeding je tepels insmeren met borstvoeding en aan de lucht laten drogen.
• vochtige zoogkompressen zijn een ideale voedingsbodem voor de schimmel, dus verschoon ze zo vaak mogelijk of vermijd gebruik hiervan. Er zijn bijv. lekglaasjes (Medela) in de handel.
• iedere dag een schone beha aandoen.
• gezinsleden met een schimmelinfectie ook zo veel mogelijk vermijden. Nog beter is het om ook hen te laten behandelen.
• zo min mogelijk zeep gebruiken of alleen zure zeep. Schimmels gedijen slecht in een zure omgeving.
• Fopspenen liever niet maar anders dagelijks uitkoken. Speelgoed dat in aanraking komt met het mondje van de baby goed schoon houden.
• Kolf iedere dag schoonmaken en de uitkookbare onderdelen uitkoken.

Medicatie

Bij noodzakelijk medicijngebruik kan vaker borstvoeding gegeven worden dan men aanvankelijk denkt. De voordelen van borstvoeding zijn vaak vele malen groter dan het nadelige effect van het medicijn dat soms in zeer geringe mate of soms zelfs niet aantoonbaar is in moedermelk. Altijd wel eerst goed informeren bij ons, bij onze lactatiekundige of een borstvoedings organisatie en meld ook bij je apotheek dat je nog borstvoeding geeft want er zijn uiteraard ook medicijnen die absoluut niet gebruikt mogen worden tijdens de periode dat er borstvoeding gegeven wordt.

Antibiotica doodt bacteriën en maakt daarbij geen onderscheid tussen 'goede' en 'slechte' bacteriën. Na het gebruik van antibiotica is in je darmen het evenwicht van de darmflora verstoord en krijgen schimmels de kans om overmatig te groeien. Als je gevoelig bent voor schimmels zou je het gebruik van antibiotica zoveel mogelijk kunnen vermijden.

Als je chronische schimmelinfecties hebt heeft het zeker ook zin om eens goed naar je voedingsgewoontes te kijken. Schimmels groeien goed op een suikerrijke omgeving. Door minder suiker en geraffineerde producten te eten en ook alcohol te vermijden krijgen schimmels minder kans.

Veel vrouwen hebben tijdens de zwangerschap vaak last van een vaginale schimmelinfectie. Als deze niet behandeld wordt kan de huid van de baby tijdens de bevalling besmet raken en vervolgens de tepel besmetten. Daarom is het aan te raden om tijdens de zwangerschap al te proberen de schimmelinfectie kwijt te raken. Aangezien de schimmelinfectie tijdens de zwangerschap al weer snel de kop op kan steken is het zaak de behandeling in de laatste maand van je zwangerschap te laten gebeuren. Soms raken de tepels / borsten van de vrouw al tijdens de zwangerschap besmet. Dus tijdig behandelen kan leed in het kraambed voorkomen. 

Borstvoeding en de wet 

Als je borstvoeding geeft zijn er twee wettelijke bepalingen die op jou van toepassing zijn en die je zouden kunnen helpen met het voortzetten van de borstvoedingsrelatie als je gaat werken.
In de Arbeidstijdenwet staat dat een vrouw die borstvoeding geeft haar kind tijdens werktijd de borst mag geven of in plaats daarvan de moedermelk mag afkolven. Zij kan daarvoor zoveel tijd nemen als ze nodig heeft maar maximaal n vierde van haar werktijd per dag. Deze regeling geldt voor vrouwen die een baby hebben tot maximaal 9 maanden oud. 
Dat betekent niet dat de moeder na 9 maanden niet meer mag afkolven of voeden, maar dit mag niet meer in betaalde werktijd plaatsvinden. Ze kan dan wel tijdens haar lunchpauze of tijdens onbetaalde uren voeden of afkolven.
De werkgever moet de vrouw gelegenheid geven om te voeden of te kolven. Dat betekent dat er een verwarmde hygiënische ruimte moet zijn die afsluitbaar is. 
Daarnaast kunnen vrouwen tot zes maanden na de bevalling hun werkgever om speciale aanpassingen van het werk vragen. Een vrouw kan bijvoorbeeld vragen om geen nachtdiensten te hoeven draaien.
Veel informatie hierover ook te vinden op: www.borstvoedingverdienttijd.nl

Borstvoeding: Tweede poging

"Ik ben nu zwanger van mijn tweede kindje en ik wil toch graag weer proberen deze baby borstvoeding te geven. Mijn eerste kindje wilde ik ook borstvoeding geven, maar ik stopte al gauw omdat ik zere tepels had. Wat kan ik doen om die problemen deze keer te vermijden?

In de meeste gevallen zijn zere tepels het gevolg van het verkeerd aanleggen van je baby. Je baby moet niet alleen de tepel goed in zijn mond krijgen maar ook een deel van de tepelhof. De kwetsbare tepel komt dan achter in het mondje te liggen, tegen het zachte gehemelte aan en kan daar niet beschadigd worden. Naast het vaak verkeerd aanleggen kunnen er ook andere oorzaken zijn voor het ontstaan van zere tepels.

Het is achteraf meestal vrij moeilijk te bepalen wat bij je eerste kindje de oorzaak was van jouw zere tepels. Je kunt er van uitgaan dat het probleem bij de volgende baby helemaal niet hoeft op te treden. Zoals iedere zwangerschap anders is en ook iedere bevalling anders is, zo is ook iedere borstvoedingsrelatie anders.

Voor de meeste problemen met borstvoeding geldt dat - met de juiste kennis, steun en begeleiding - vaak wel een oplossing is te vinden. Veel problemen kunnen voorkomen worden juist door een goede aanpak. Door van tevoren het een en ander over borstvoeding te lezen, bijvoorbeeld de bekende folders van de VBN of boeken over borstvoeding kunt u uw kennis over borstvoeding vergroten en daarmee de kans van slagen vergroten. Ook kunt u naar een cursus bij onze lactatiekundige gaan of naar informatiebijeenkomsten van VBN. Daar leert en hoort u alles over het aanleggen van de baby, de voorbereiding en over het voorkomen en behandelen van evt. problemen.