Kolven, je moet het wel even leren!

Hoe ga je kolven?

Er zijn verschillende manieren voor het afkolven van moedermelk. De meeste vrouwen kolven hun moedermelk af met behulp van een kolfapparaat. Sommige vrouwen echter, vinden het gemakkelijker om met de hand te kolven. Ook als je met een kolfapparaat gaat kolven, is het handig om te leren hoe je met de hand kunt kolven.

Je hebt verschillende soorten kolfapparaten:
- handkolven
- kolven die op batterijen werken 
- elektrische kolven 

De meeste elektrische kolfapparaten moet je huren (bij lactatiekundige praktijk, drogist of thuiszorgwinkel). Dit zijn de krachtigere kolven, die vooral gebruikt worden door vrouwen die vaak voor een langere tijd willen kolven, bijv. als men weer wil gaan werken. De handkolf met rubberbal (ook wel het tubamodel genoemd) wordt tegenwoordig minder vaak meer gebruikt. Je kunt er minder goed de zuigkracht mee afstellen waardoor deze als onpraktischer wordt ervaren en veel vrouwen het een oncomfortabele kolf vinden. Bovendien is de rubberbal niet eenvoudig schoon te maken. (maar deze kolf kan wel handig zijn om in je handtas bij te je hebben voor noodgevallen

De toeschietreflex

Bij het geven van borstvoeding speelt de toeschietreflex een belangrijke rol. Deze toeschietreflex treedt op vlak nadat je baby is aangelegd en zorgt ervoor dat de melk die zich in de melkklieren achter in je borst heeft verzameld naar de holtes vlak achter de tepelhof stroomt. Zo kan jouw baby alle moedermelk uit de borst halen. Als de toeschietreflex niet zou optreden, zou er wel melk uit je borst komen, maar dat zou niet genoeg zijn voor je baby. Bovendien zou dit voornamelijk de voormelk zijn, de melk die zich al in de holtes vlak achter de tepelhof heeft verzameld. Deze melk bevat wel veel antistoffen, maar heeft maar een laag vetgehalte. De achtermelk, de melk die zich in de melkklieren bevindt, bevat meer vet. Het toeschieten van deze melk, veroorzaakt door het hormoon oxytocine, kan ervoor zorgen dat je je een beetje loom voelt.

Toeschietreflex opwekken bij kolven

Als je de baby aan de borst hebt, dan gaat de melk vanzelf stromen, maar als je gaat kolven zal je soms de toeschietreflex bewust op moeten wekken. Doe dit door het jezelf comfortabel te maken, zorg dat je het lekker warm hebt en ontspannen bent. Een paar keer goed diep in en uitademen helpt vaak al prima. Als de toeschietreflex niet optreedt, is verstandiger even te stoppen en het dan later nog eens te proberen.

Als je moeite hebt met het opwekken van de toeschietreflex probeer dan eens het volgende:

• je borsten met warme handen masseren voordat je gaat kolven
• een bandje afdraaien met daarop geluidjes van je baby
• kijk bijv. naar (een foto van) je kind
• drink er iets warms bij
• kolf af met een dubbele kolf (elektrisch). Sommige moeders vinden dat dit de toeschietreflex beter bevordert en het kolven gaat een stuk vlotter 
• Probeer anders de ene borst te kolven terwijl je baby aan je andere borst drinkt. Dan schiet je melk in ieder geval goed toe en stroomt gemakkelijker uit je borst. Deze manier vereist uiteraard wel enige handigheid.

De eerste keer dat je gaat kolven kan het zijn dat er misschien nog niet veel uit komt. Dit geeft nog niets, kolven moet je leren! Als je ondanks alle bovenstaande tips toch nog wat problemen hebt met de toeschietreflex, vraag dan je verloskundige om Syntocinon neusspray. Deze neusspray bevat het hormoon oxytocine dat de toeschietreflex opwekt. De meeste vrouwen die dit gebruiken hoeven het maar een enkele keer te gebruiken, daarna heeft het lichaam aangeleerd om zelf de toeschietreflex op te wekken tijdens het kolven.

Hoe lang moet je kolven?

Je gaat door met kolven totdat de melk lekker gaat stromen. Als je merkt dat er weinig meer uitkomt dan kun je stoppen. Langer doorgaan heeft dan geen zin meer, het zou dan alleen maar je tepels kunnen gaan irriteren of zelfs kunnen beschadigen. Hetzelfde geldt als de melk niet wil toeschieten, je kunt dan beter stoppen met kolven en het later nog eens proberen.

Hoe vaak ga je kolven?

Het is uiteraard het handigste om af te kolven op die momenten dat je normaal de borst zou geven. Maar daar mag en kun je heel flexibel mee omgaan, als je bijvoorbeeld op je werk bent, dan zal niet ieder moment geschikt zijn om te kolven! Over het algemeen zul je per dag meer melk afkolven als je het kort maar vaak doet, dan wanneer je er enkele keren per dag langere tijd mee bezig bent.

Kolven met de hand

Sommige vrouwen vinden het makkelijker om met de hand te kolven. Je hebt geen apparaat nodig en kunt het overal doen! Het enige wat je nodig hebt is een schoon kommetje.
Zorg dat je handen lekker warm en droog zijn. Leg je pink, ring en middelvinger onder je borst en ondersteun hem als het ware daarmee. Je wijsvinger leg je vlak onder je tepelhof, je duim er vlak boven. Met je duim en wijsvinger maak je een samenknijpende en wrijvende beweging naar je tepels toe. Zorg dat je vingers niet over de huid glijden. Zorg tijdens het handkolven ervoor dat je je vingers regelmatig verplaatst rondom je tepels, zodat alle melkholtes die achter de tepelhof liggen goed geleegd worden. 

Hygiëne

Uiteraard is hygiëne tijdens het kolven regel nummer één, want je wilt je borstvoeding immers bewaren om het later aan je baby te geven! Dus zorg voor schone handen, een goed schoongemaakte kolf en een schone omgeving (een toilet is echt géén schone omgeving!). Maak na het kolven direct je kolf goed schoon met koud water. Alle onderdelen die met de melk in aanraking kunnen komen moeten goed schoongemaakt worden en regelmatig worden uitgekookt.
Als je de borstvoeding afkolft voor een couveusebaby, zorg er dan voor dat je de kolf en benodigd materiaal het liefst enkele keren per dag uit kookt. In andere gevallen is n keer per dag wel genoeg. Een gehuurde of geleende kolf kook je uiteraard altijd eerst uit voordat je hem gaat gebruiken. Het glazen of kunststof materiaal dient tien minuten uitgekookt te worden, rubberen onderdelen minimaal n minuut.

Tenslotte

Het afkolven van je borstvoeding is best wel een hoop werk, zeker in het begin. Het zal ook best wel even wennen zijn en wat extra inspanningen van je vragen maar na enige tijd zul je er zeker vertrouwd mee raken en merken dat het een dankbare taak is. Je geeft tenslotte jouw baby het beste wat er is!

Hoelang kan ik het bewaren?

In borstvoeding zitten een aantal bacterieremmende factoren die de hoeveelheid aanwezige bacteriën in afgekolfde moedermelk zullen doen verminderen. Daardoor kan borstvoeding veel langer vers blijven dan men lange tijd heeft gedacht.
In de koelkast kan verse borstvoeding tot ongeveer 5 dagen worden bewaard. Belangrijke voorwaarde is wel dat er zorgvuldig en hygiënisch mee wordt omgegaan. Buiten de koelkast zal de borstvoeding ongeveer 6 tot 10 uur goed blijven. Colostrum, de melk die de eerste dagen na de bevalling wordt geproduceerd, blijft niet gekoeld ongeveer 12 tot 24 uur goed.

Eenmaal ontdooide moedermelk kan nog tot 24 uur bewaard worden (in de koelkast). In de diepvries (3 sterren) is de borstvoeding 3 maanden houdbaar, warm het au bain Marie (= in opwarmend water) op en niet in de magnetron. Deze bewaartips gelden voor de borstvoeding van en voor gezonde voldragen baby's. Op sommige kinderafdelingen van ziekenhuizen kunnen soms andere regels worden gehanteerd.